19 Eylül 2026 Cumartesi günü gerçekleştirilecek Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) e-sınav oturumlarına girecek ehliyet adayları için Motor ve Araç Tekniği testi, genel başarı puanını doğrudan etkileyen kritik derslerden biridir. Sınavda adaylara yöneltilen 50 sorudan 9 adedi bu alandan çıkmaktadır. Araç mekaniğine yabancı olan adaylar için bu bölüm göz korkutucu görünse de temel sistemlerin çalışma mantığını kavradığınızda soruları doğru yanıtlamak son derece kolaylaşır.
Özet Bilgi Kutusu: Motor Sistemleri Hızlı Bakış
- Ateşleme Sistemi: Benzinli motorlarda buji, dizel motorlarda ise sıkıştırılan havanın üzerine yakıt püskürtülmesi (enjektör) ilkesiyle çalışır.
- Yağlama Sistemi: Sürtünmeyi azaltır, aşınmayı önler ve motorun soğutulmasına yardımcı olur. Yağ lambası seyir halindeyken yanarsa araç hemen durdurulmalıdır.
- Soğutma Sistemi: Motorun ideal çalışma sıcaklığında kalmasını sağlar. Termostat, motor soğutma suyu sıcaklığını dengede tutan ana parçadır.
- Şarj Sistemi: Araç çalışırken aküyü şarj eden ve elektrik ihtiyacını karşılayan parça alternatördür.
Motor ve Araç Tekniğinde Öne Çıkan Kritik Konular
1. Soğutma ve Yağlama Sisteminin Çalışma Mantığı
MEB e-sınav müfredatında soğutma ve yağlama sistemleri en çok soru gelen başlıklar arasındadır. Motorun aşırı ısınmasını engellemek amacıyla soğutma fanı, radyatör, devirdaim pompası ve termostat birlikte çalışır. Termostatın arızalanması veya soğutma suyunun eksilmesi durumunda motor hararet yapar. Seyir esnasında hararet göstergesi aniden yükselirse aracınızı güvenli bir yere çekip motoru rölantide çalıştırmalı veya durdurarak kontrol etmelisiniz.
2. Akü Bakımı ve Elektrik Aksamı
Araç dururken elektrik ihtiyacını akü karşılar; motor çalıştığında ise devreye alternatör girer. Akü bakımlarında saf su seviyesinin plakaların 1 cm üzerinde olmasına dikkat edilir. Kutup başlarında oksitlenme varsa sıcak su veya karbonatlı su ile temizlenmelidir. Kutup başları bağlanırken önce artı (+), sonra eksi (-) uç takılır.
Sınav adaylarının bu bölümde en çok düştüğü yanılgılar şunlardır:
- Dizel ve Benzinli Motor Ayrımı: Buji ile ateşleme yalnızca benzin ve LPG’li motorlarda bulunur. Dizel motorlarda ateşleme bujisi yoktur, ısıtma (kızdırma) bujisi ve enjektör bulunur.
- Gösterge Paneli İkaz Işıkları: Yağ ikaz ışığı ile şarj ikaz ışığı karıştırılmaktadır. Her iki ışık da sürüş sırasında yanarsa araç derhal durdurulmalı ve kontak kapatılmalıdır.
- Lastik Hava Basıncı Etkileri: Hava basıncı düşük lastikler yakıt tüketimini artırır ve yanak kısımlarından aşınır. Yüksek basınçlı lastikler ise orta kısımdan aşınır ve sürüş konforunu düşürür.
E-sınav merkezlerinde ekran karşısında soruları çözerken görsel sorulara özellikle dikkat edin. Araç gösterge paneli görsellerinde ok ile gösterilen sembolün anlamı sıklıkla sorulur. Konu özetlerini gözden geçirdikten sonra hazırladığımız çalışma sorularını çözerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
- A) Hız artırılarak yola devam edilir.
- B) Araç güvenli bir yere çekilip motor hemen durdurulur.
- C) Farlar kapatılarak sürüş sürdürülür.
- D) Vites boşa alınıp araç kendi akışına bırakılır.
Cevabı Gör
Doğru Cevap: B
Açıklama: Sürüş esnasında yağ ikaz lambasının yanması, yağlama sisteminde ciddi bir basınç kaybı olduğunu gösterir. Motorun yatak sarmasını ve kalıcı zarar görmesini önlemek için araç derhal güvenli yere çekilip kontak kapatılmalıdır.
- A) Motor yağının sıcaklığını ölçmek
- B) Akü şarj seviyesini kontrol etmek
- C) Motor soğutma suyu sıcaklığını çalışma sıcaklığında sabit tutmak
- D) Silindirlere giren yakıt miktarını ayarlamak
Cevabı Gör
Doğru Cevap: C
Açıklama: Termostat, motor soğutma suyunun sıcaklığını düzenleyerek motorun en verimli çalıştığı ideal sıcaklık aralığında kalmasını sağlar.
- A) Buji
- B) Enjektör
- C) Distribütör
- D) Endüksiyon bobini
Cevabı Gör
Doğru Cevap: A
Açıklama: Benzinli ve LPG'li araçlarda sıkıştırılmış yakıt-hava karışımını kıvılcım oluşturarak ateşleyen parça bujidir.
- A) Marş motoru
- B) Alternatör (Şarj dinamosu)
- C) Endüksiyon bobini
- D) Sigorta kutusu
Cevabı Gör
Doğru Cevap: B
Açıklama: Motor çalıştıktan sonra mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirerek hem aküyü şarj eden hem de aracın elektrikli alıcılarını besleyen parça alternatördür.
- A) Yakıt tüketimi azalır.
- B) Lastikler orta kısımdan aşınır.
- C) Yakıt tüketimi artar ve lastik yanakları aşınır.
- D) Direksiyon hakimiyeti kolaylaşır.
Cevabı Gör
Doğru Cevap: C
Açıklama: Düşük lastik hava basıncı, sürtünme yüzeyini artırarak yakıt tüketiminin yükselmesine ve lastiklerin yanak kısımlarından erken aşınmasına neden olur.
