E-sınav merkezlerinde hafta sonu oturumları hız kesmeden devam ediyor. 25 Ekim 2026 Pazar günü direksiyon öncesi teorik aşamayı geçmek isteyen adayların en çok çekindiği alanlardan biri şüphesiz motor arızaları ve ikaz lambalarıdır. MEB sınav sisteminde motor soruları genellikle doğrudan ezberden ziyade mantık yürütmeye dayalı mantıksal senaryolar üzerinden sorulur.
Gösterge Panelindeki Kritik Kırmızı İkaz Lambaları
Araç kullanırken sürücüye anlık bilgi veren gösterge paneli, sınav sorularında sıkça karşımıza çıkar. Kırmızı ikaz ışıkları aracın acil müdahale gerektirdiğini ve sürüşe devam edilmemesi gerektiğini bildirir.
- Yağ Basıncı İkaz Lambası: Motor yağlama sisteminde basınç düştüğünü gösterir. Bu ışık yanarken sürüşe devam etmek motorun yatak sarmasına ve tamamen kullanılmaz hale gelmesine neden olur.
- Şarj Sistemi İkaz Lambası: Alternatörün (şarj dinamosu) aküyü besleyemediğini ifade eder. Tesisat, vantilatör kayışı veya alternatör kaynaklı olabilir.
- Hararet (Soğutma Suyu Sıcaklığı) İkazı: Motor soğutma sıvısının tehlikeli sıcaklık seviyesine ulaştığını belirtir.
Egzoz Dumanı Renklerinden Arıza Tespiti
Sınavlarda pratik arıza teşhisi amacıyla egzoz dumanı renkleri sıklıkla soru olarak yöneltilebilir:
| Duman Rengi | Olası Arıza Nedeni |
|---|---|
| Mavi Duman | Motorun yağ yaktığını gösterir (piston segmanları veya supap contaları aşınmıştır). |
| Siyah Duman | Yakıt sisteminde zengin karışım oluştuğunu veya hava filtresinin tıkalı olduğunu gösterir. |
| Beyaz Duman | Silindir kapak contasından soğutma suyunun yanma odasına sızdığını işaret edebilir. |
Motor Arızalarında Sık Yapılan Sürücü Hataları
Adayların soru çözerken en çok düştüğü yanılgılardan biri hararet yapan motora müdahale şeklidir. Motor sıcakken radyatör kapağı doğrudan açılmaz; sistemdeki basıncın düşmesi beklenmeli, bez yardımıyla kapak kademeli gevşetilmelidir. Ayrıca sıcak motora kesinlikle buz gibi soğuk su eklenmez, ılık su rölanti çalışmada eklenmelidir.
Sınav esnasında metinleri dikkatli okuyun. ‘Hangisi yapılır?’ ile ‘Hangisi yapılmaz?’ kalıplarını karıştırmamak soru kaçırmanızı engeller. Aşağıdaki örnek çalışma soruları ile bilginizi ölçebilirsiniz.
- A) Aracın hızını artırarak en yakın servise gitmelidir.
- B) Aracını güvenli bir yere çekip derhal kontağı kapatmalıdır.
- C) Dörtlü ikaz lambalarını yakıp yola devam etmelidir.
- D) Vitesi boşa alarak aracı rölantide sürmelidir.
Cevabı Gör
Doğru Cevap: B
Açıklama: Kırmızı yağ ikaz lambası yandığında motor yağlama yapmıyor demektir. Yağsız kalan motor parçaları kısa sürede sürtünmeden dolayı kilitlenir; bu yüzden araç hemen durdurulup kontak kapatılmalıdır.
- A) Motorun yanma odasına yağ sızdığını ve yağ yaktığını
- B) Yakıt deposuna su karıştığını
- C) Hava filtresinin tamamen tıkandığını
- D) Bujilerin ateşleme yapmadığını
Cevabı Gör
Doğru Cevap: A
Açıklama: Egzozdan mavi duman çıkması motorun yağ yaktığının açık göstergesidir. Siyah duman fazla yakıtı (zengin karışım), beyaz duman ise soğutma suyunu veya buharlaşmayı işaret eder.
- A) Fren hidroliği tamamen boşalır.
- B) Şarj ikaz lambası yanar ve motor soğutma suyu sıcaklığı yükselir.
- C) Lastik hava basınçları aniden düşer.
- D) Yakıt deposu havalandırması tıkandığından araç durur.
Cevabı Gör
Doğru Cevap: B
Açıklama: Vantilatör kayışı hem alternatörü (şarj dinamosu) hem de su pompasını çalıştırır. Kopması halinde akü şarj olmaz ve su sirkülasyonu durduğu için motor hararet yapar.
- A) Akünün kutup başlarının gevşek olmasında
- B) Marş motorunun dişlisinin kırık olmasında
- C) Yakıt sisteminde veya ateşleme sisteminde
- D) Şarj dinamosunun kömürlerinin bitmesinde
Cevabı Gör
Doğru Cevap: C
Açıklama: Marş motoru dönüyorsa akü ve marş sistemi sağlamdır. Motorun çalışmaması yakıtın silindire ulaşmadığını veya ateşlemenin gerçekleşmediğini gösterir.
- A) Motor çalışırken kapak aniden ve hızlıca çekilerek açılır.
- B) Motor durdurulur, sistemin basıncı düşene kadar beklenip bir bezle yavaşça gevşetilerek açılır.
- C) Motorun üzerine hemen bol miktarda buzlu soğuk su dökülüp kapak sökülür.
- D) Radyatör kapağı hiçbir koşulda açılmaz, araç terk edilir.
Cevabı Gör
Doğru Cevap: B
Açıklama: Sıcak ve basınçlı radyatör kapağı aniden açılırsa kaynar su fışkırıp yanıklara yol açar. Bu nedenle motor durdurulup basınç tahliye edilecek şekilde bezle yavaşça açılmalıdır.
